SUDAN፡ Political Developments, Wrong Intel, ፖለቲካዊ ምዕባሌታት ሱዳን፡ ቀዉሲ ሰንዓ ፕሮፖጋንዳ፡

Updated: Oct 21

ሰበስልጣን ሱዳን፡ ናይ ቅድም ኣባላት ትካል ኣገልግሎት ስለያን ድሕነትን (National Intelligence and Security Service - NISS) ንዝነበሩ እሞ፡ ኣብ ስራሕ ዘለዎ ሰብመዚ ጸጥታ እታ ሃገር፡ ብዝግባእ ክፍትሾም ኣለዎ።


እዞም ኣባላት ንካልእ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ኣንቂዶም፡ ንሓድ-ሕዱ ዝዋቃዕ ጌጋ ስለያዊ ሓበሬታን ኣብ ምሃብን፡ ነታ ሃገር ኣብ ምህዋኽን ዉን ተዋፊሮም ስለዝርከቡ።


ኣብዚ ሳልስቲ፡ ኣቀድም ኣቢሎም ብቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዶ/ር ዓብደላ ሓምዶክ 18-ሓደስቲ ሲቪላዉያን ኣማሓደርቲ ዞባታት ሱዳን ኮይኖም ክዓዩ ካብ ዝተመዙ ሓደ ዝኮነ ናይ ዞባ ከሰላ ኣማሓዳሪ ሳልሕ ዓማር፡ ካብ መዝነቱ ድሕሪ ምእላዩ፡ ኣብ ቅድሚ ማዕከናት ዜና ቀሪቡ፡ "ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈዎርቂ እለይዎ ስለዝበሎም ኢዮም፡ ንዓይ ካብ መዝነተይ ኣሊዮምኒ!" ክብል ክዛረብ ሰሚዕናዮ።

ብ01 መስከረም ናይዚ ዓመት፡ ን20-ዓመታት ዝቐጸለ ግርጭታት ዳርፉርን፡ ደቡባዊ ዞባ ኮርዶፋን ከምኡ ዉን ዞባ ሰማያዊ ኒል ንምዕራፉ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ደቡብ ሱዳን ጁባ ምስ መሰጋገሪ ማእከላይ መንግስቲ ካርቱም፡ ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን ዉዕል ሰላም ከምዝተፈረመ ይዝከር።


ካርቱም፡ ብዉሽጣዊ ፖለቲካዊ ክርፍስ እኳ ትህወኽ እንተላ፡ እቲ ኣብዚ ጎሊሑ ዝርአ ዝዓበየ ብድሆ እንበኣር፡ ጉዳይ እዘን ምስ ኤርትራ ዝዳወባ 3-ዞባታት ምብራቕ ሱዳን፡ ዞባ ፖርት-ሱዳን፡ ዞባ ገዳርፍ፡ ከምኡ ዉን ዞባ ከሰላ ኢዩ።


ኣብዘን ዞባታት ብሓፈሻ፡ ዞባ ከሰላ ድማ ብፍላይ ዘሎ ፖለቲካዊ ጽዋ (Narrative)፡ ካብ'ታ ምስ ኤርትራ ብደቡብ ትዳወብ ኢትዮጲያዊት ክልል ትግራይ ዘየ'ፍልዮ ዛዕባ እንተሃሊዮ፡ ናይ "ኤርትራ ምትእትታዉ፡ ከም ኩነኔ (Allegations) ብቀጻሊ ስለዝጥቀስ ዘሎ ኢዩ።


ዞባ ከሰላ፡ ብኤርትራዉያን ዝመቦቆሎም ቢንዓምር፡ ሓባብ፡ ማሪያ...ወዘተ፡ ካብ ብሄራት ትግረ፡ ብሌን፡ ከምኡ ዉን ሕዳርብ/ብደዉን፡ ብብዝሒ ዝነብሩላን፡ ኣብ ኩሉ መዳያዊ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ከምኡ ዉን ማሕበራዊ ሂወት እታ ዞባ፡ ክሳብ ካርቱም፡ ምስተን ደቀባት ኢና ዝብላ ቀቢላታት ተሓዋዊሶም/ተሓናፊጾም ክሰርሑ ድማ፡ ናይ ሕጂ ተመኩሮ ኣይኮነን፡ ካብ ጥንቲ ዝጸንሐ ጉዳይ ኢዩ።


ንምንታይ ደኣ ኢዩ ሕጂ እሞ፡ "ኤርትራዉያን ዝመቦቆሎም፡ ደቀባት ሱዳናዉያን" እንዳተባህለ እቲ ምክፍፋላት ተፈጢሩ?


ኣዚዩ ብዙሕ ፖለቲካዊ ትርጉም ዘለዎ ኢዩ፡ እቲ መልክዕ ድማ ልክዕ ከምቲ ምስ ኢትዮጲያ ዘለና ፖለቲካዊ ዛዕባታት ተመሳሳሊ ኣንፈት ንምሓዝ ዝዓለመ ኢዩ። እቲ ቀንዲ ተራባሒ ከኣ፡ ሓደ ናይ ወጻኢ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ኢዩ።


ካብ ናይ ኤርትራ መቦቆል ኣለዎም ተባሂሎም ዝኹነኑ ዘለዉ ኣካላት ሕብረተሰብ እታ ዞባ ዝተወልደ፡ ሓዲሽ ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኮይኑ ብማእከላይ መንግስቲ ካርቱም ዝተረቁሐ ሳልሕ ዓማር፡ ኣይሰሙን ኣይሳልስቲ ካብ ወምበሩ ተላዒሉ።


ክለዓል ከሎ ከኣ፡ ከም'ቲ ንሱ ዝገለጾ ምኽኒያት፡ ብሰንኪ "ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኢሰያስ ኣፈዎርቂ ክለዓል ብዝኣዘዞ መሰረት" ዘይኮነ፡ ንሓዲሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዶ/ር ዓብደላ ሓምዶክ ናይ "ኮነ እልካ ናይ ምግጋይ - ቀዉሲ ሰንዓ ፕሮፖጋንዳ" (Wrong Intel)፡ ብሓይልታት ጸጥታ እታ ሃገር ስለዝተዋህበ ኢዩ።


ብመሰረት ኣብ'ቲ ወከልቲ ህዝቢ ዞባ ከሰላን፡ ብዶ/ር ዓብደላ ሓምዶክ ዝምራሕ ልኡላዊ ባይቶ ሱዳንን ዝተኻየደ ኮንፈረንስ፡ ብኣካል ዝተሳተፉ ዉልቀሰባት ካብ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ንምእላይ ሳልሕ ዓማር ኣመልኪቱ ብገለ ወገናት እቲ ህዝቢ ዝቀረበሉ ሕቶ፡ "መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ጉዳይ ጸቕጢ ይገብረሎም ከም ዘሎ" ኢዩ ኣመልኪቱ መሊሱ።


እንተኮነ፡ ፕረዚደንት ልኡላዊ ባይቶ ጀነራል ዓብዱልፋታሕ ኣል'ቡርሃን፡ "ኤርትራ ኣብዚ ዞባ ፖለቲካዊ ረብሓ ከም ዘለዋ" ኣምሲልካ፡ ንቀዳማይ ሚኒስተር ዝተዋህበ ሓበሬታ፡ ፍጹም ጌጋ'ዪ፡ ምእላይ ሓዲሽ ኣማሓዳሪ እቲ ዞባ ድማ፡ ምስዚ ናይ ኤርትራ ዝበሃል ዘሎ፡ ምትሕሓዝ ከምዘይብሉ ኢዩ ደንጊዩ ኣብሪሁ ዘሎ።


ብካልእ ወገን፡ ሳልሕ ዓማር ከም ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኮይኑ ክሽየም፡ ዋላ እኳ ካብ ቀቢላ ቢንዓምር-ኤርትራ ዝበሃሉ ዘለዉ ምኳኑ እንተተገልጸ፡ እቲ ህዝቢ ዘይኮነ ግን መሪጽዎ፡ ብ"ሰልፊ ኮሚኒስት ሱዳን" ዝፍለጡ "ዉድቡ" ኢዩ ተረቂሑ መጺኡ።


እዚ ሰልፊ፡ ኣብ'ታ ሃገር ብዘሎ ዘይምርግጋእ ዝለዓለ ኣሉታዊ ተራ ዘለዎ መጠን ድማ፡ ክእለ ከም ዝተገብረ፡ ንሱዳንን ከባቢኣን ዝከታተሉ ወገናትና ኣብሪሆም ኣለዉ።


ሰልፊ ኮሚንስት ሱዳን፡ ሓደ ካብቶም ጥሙራት ሓይልታት ንናጽነትን ለዉጥን (Forces of Freedom and Change Alliance or FFC : ቁዉል ሕሪያ ዎ'ተቒር - قوة إعلان الحرية والتغيير) ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ተቋወምቲ ሰልፊ እታ ሃገር፡ ሓደ ኣባል ኮይኑ፡ ንታሕተዎት ኣባላት ጸጥታ ስርዓት ኣል'በሽር ነበር ተጠቂሙ፡ ኣብ ምጉሁሃር ግርጭታትን ናዕብን ኣቶኪሩ፡ ብዝለዓለ ይሰርሕ ከምዘሎ፡ ብግሁድ ዝዉቀስ ዘሎ ፖለቲካዊ ጉጅለ ኢዩ።


ናይዚ ኣብነት፡ ናይ ቅድም ኣባል ትካል ኣገልግሎት ስለያን ጸጥታን (NISS) ስርዓት ኣልበሽር ዝነበረ፡ ሎሚ ላዕለዋይ ሓላፊ ጸጥታ ዞባ ከሰላ ኮይኑ ክሰርሕ ዕድል ዝረኸበ፡ ሌ/ኮለኔል ዓበደልሓሚድ ሙሳ ካሻ (عبدالحميد موسى كاشا)፡ ሓደ ካብዞም ግርጭታት ብምጉሁሃር ዝዉቀሱ ዘለዉ ዉልቀሰባት ኢዩ።


ቀቅድሚ፡ ኣብ ከተማ ከሰላ ብመንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቃት ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሰላማዉያን ሰባት ብኣልማማ ቀቲሎም ምስዋሮም፡ እዚ ላዕለዋይ ሓላፊ ጸጥታ ዞባ ከሰላ ዝኮነ ሙሳ ካሻ፡ ምስ'ቲ ምስ ኤርትራዉያን ዝመቦቆሎም ዓሌታዊ ግርጭት ዝቅስቅስ ዘሎ ካርዲባይ ሃረንደዋ ከሰላ፡ መሓመድ ኣል'ኣሚን ትሪክ፡ ኣኼባ ኣካይዱ ኔሩ።


ብሕጽር ዝበለ፡ እዞም ኣብ ግዜ ስርዓት ኣል'በሽር፡ ኣባላት ትካል ኣገልግሎት ስለያን ድሕነትን ሱዳን (National Intelligence and Security Service) ዝነበሩ ዉልቀሰባት፡ ነንሕድሕዱ ዝዋቃዕ ሓበሬታ ብምስናዕ፡


•√ ኣብ መንጎ ላዕለዋይ መሪሒነት ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን ምጥርጣራትን ዘይምትእምማንን ብምፍጣር፡


•√ ኣብ ታሕቲ ወሪዶም፡ ዓሌታዉ ጎንጽታትን፡ ሰልፍን ብምዉዳብ ወይ ብምቅስቃስ፡


•√ ንጎረባብቲ ሃገራት ብሓፈሻ፡ ንኤርትራ ብፍላይ፡ "ኣብ ዉሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ቅሉዕ ምትእትታዉ ከምዘለዋ" ዘአምን ሓበሬታ ብምፍብራኽ፡


•√ ካብ ኤርትራ'ዩ መቦቆልና ዝብሉ ኣባላት እቲ ሕብረተሰብ፡ ምስ መሓዉራት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጽልኢ ምሽማም፡


•√ ንዝተፈጥረት ጉዳይ ድማ፡ ብቀጽሪ ቐጠርን ቱርክን ዝምራሕ ዘሎ ደምበ "ኣል'ኣኽዋን ኣል'እስላሚያ" ዝዉነና ማዕከናት ዜና፡ ከም ኣል'ጀዚራ፡ ሚድል ኢስት ሞኒተር፡ ቴለግራፍ፡ ኣል'ዓረቢያ...ወዘተ፡ ሰፊሕ ሸፈነ ከምዝረክብ ብምግባር፡ ይሰርሑ ኣለዉ።


እቲ ዝድለ ዘሎ ፖለቲካዊ ዉዲት ድማ፡ ከምዚ ኣብዚ ስእሊ ትዕዘብዎ ዘለኹም፡ ነዚ ትካል ጸጥታ ተጠቂምካ፡ ንስርዓት ኣል'በሽር ሂወት ንምልባስ ዘይኮነ፡ ብጠቅላላ ነቲ ኣብ ካርቱም ዘሎ ሓዲሽ መሰጋገሪ ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን፡ ካብ ስልጣኑ ዓሊኻ፡ "መልሕቅ ዑሱማናዉያን" ንምትካል ዝዓለመ ኢዩ።


እቲ ህልዊ ኩነታት ምብራቕ ሱዳን፡ ተመሳሳሊ መልክዕ ምስ'ቲ ናይ ኢትዮጲያ ፖለቲካዊ ኩነታት ክልል ትግራይ ንምምሳል/ንምትሓዝ ዝሕለን ዘሎ ከኣ፡ ልክዕ'ዩ እቲ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ኣብ ትግራይ ዘሎ፡ ብተዘዋዋርን ብኩሉ ዓቕሙን ዝሰርሓሉ ዘሎ ጉዳይ ኢዩ፡ ብዘለና ሓበሬታ ዉን ዘይሕጋዊ ኣጽዋር ናይ መጓረቲ መስመር ዘርጊሑ ይሰርሕ ኣሎ፡ ንዑሱማናዉያን ግን ከም ተወሳኺ ስልቲ ወይ ቀንዲ ፖለቲካዊ ኣጀንድኦም ኣይኮነን ዘሎ።


ካልእ እዞም ናይ ቅድም ኣባላት እዚ ትካል ጸጥታ ሱዳን፡ "ኤርትራዉያን ንኣሰራርሓና ዝምልከት ጽቡቕ ጌሮም ይፈልጡና ኢዮም" ዝብል ራዕዲ ስለዘለዎም፡ ብዝተኻእለ መጠን ንመንግስቲ ኤርትራ፡ ኣልጊብካ ብምጽላም ኣብ ሱዳን ባይታ ከይረክብ፡ ኣበርቲዖም ይሰርሑ ኣለዉ።


ብኻልእ ወገን፡

ድሒሩ ዝመጸና ሓበሬታ፡ ሱዳን ካብ "መዝገብ ግብረሽበራ ኣሜሪካ" ንኽትወጽእ ተካይዶ ኣብ ዘላ ቃልሲ፡ ብምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕ፡ ብመሰረት ንስድራ ግዳያት መጥቃዕቲ ሽበራ ኣሜሪካዉያን፡ $335 ሚሊዮን ዶላር ክትከፍል ዝተሓተተቶ፡ ከም ዝተሰማመዐት ይዝረብ ኣሎ።


ብተወሳኺ፡ ምስ እስራኤል ንዝነበራ ዝምድና ከተማሓይሽ ዝተሓተተት ሱዳን፡ ካብ ክሊ ኣየራ ንመንገዲ ኣየራት እስራኤል ምፍቃዳ ወጻኢ ዘሎ ምዕባሌታት እንተሃሊዩ፡ ኣይተፈልጠን።


ቀዳማይ ሚኒስተር ዓበደላ ሓምዶክ፡ ብዉሕዱ ዉን እዚ ካብ መዝገብ ግብረሽበራ ምዉጻእ ምስ ዘይሰልጦ፡ ኣብ'ታ ሃገር ብዘሎ ፖለቲካዊ ቀዉሲ፡ ቁጠባዊ ጸቕጢ ተወሲኽዎ፡ ካብ መዝነቱ ብገዛእ ፍቓዱ ክእለ ምኳኑ ዉን፡ ገለ ማዕከናት ከተንብሃ ጸኒሐን ኢየን፡ ዝተረጋገጸ ጉዳይ ግን ኣይኮነን።


NationalEr Interest

660 views

©2019 Proudly created with NationalEr Interest.